Wspólne gospodarowanie finansami i majątkiem w małżeństwie bywa źródłem zarówno korzyści, jak i konfliktów. Zdarza się, że po latach wspólnego życia konieczne staje się uporządkowanie zgromadzonych dóbr oraz wyjaśnienie, które z nich należą do każdego z małżonków. Takie sytuacje wymagają znajomości przepisów. Wyjaśniamy zatem, czym jest podział majątku według prawa rodzinnego i kiedy jest możliwy.
Jak prawo rodzinne definiuje podział majątku?
Zasady dotyczące relacji finansowych między małżonkami reguluje prawo rodzinne, przede wszystkim Kodeks rodzinny i opiekuńczy z 25 lutego 1964 r. Zgodnie z art. 31 §1 tego aktu w chwili zawarcia małżeństwa powstaje wspólność majątkowa. Przepisy przewidują także zasadę równych udziałów w tym dorobku, o czym mówi art. 43 KRO. Podział majątku według prawa rodzinnego to czynność polegająca na rozliczeniu i rozdzieleniu dobytku wspólnego małżonków po ustaniu wspólności. Ponadto art. 46 KRO wskazuje też na odpowiednie stosowanie przepisów o wspólności majątku spadkowego oraz o dziale spadku, uregulowanych w Kodeksie cywilnym, a także regulacji procesowych zawartych w Kodeksie postępowania cywilnego.
Kiedy możliwy jest podział majątku małżonków?
Prawo rodzinne dopuszcza podział majątku dopiero wtedy, gdy przestaje istnieć wspólność majątkowa. Najbardziej znana sytuacja to rozwód. Po uprawomocnieniu się wyroku, byli małżonkowie mogą rozpocząć procedurę podziału dorobku zgromadzonego w trakcie związku. Możliwość taka pojawia się również po ustanowieniu rozdzielności majątkowej, np. na podstawie intercyzy albo orzeczenia sądu. Ponadto do ustania wspólności dochodzi także, gdy sędzia wydaje postanowienie w sprawie separacji. Warto wiedzieć, że jeśli jeden z małżonków zostaje ubezwłasnowolniony lub ogłoszona jest upadłość względem niego, to również przestaje obowiązywać wspólność majątkowa.
Jakie składniki majątku podlegają podziałowi?
Rozliczenie majątku obejmuje wyłącznie elementy należące do majątku wspólnego. Prawo rodzinne wskazuje, że do tej kategorii zaliczają się m.in. wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności gospodarczej, oszczędności, mieszkania kupione w trakcie małżeństwa czy samochody finansowane ze wspólnych pieniędzy. Podział majątku obejmuje również środki zgromadzone na rachunkach bankowych, wyposażenie mieszkania oraz udziały w spółkach. Jeśli małżonkowie kupili działkę budowlaną albo mieszkanie na kredyt hipoteczny, również taki składnik podlega rozliczeniu. Należy mieć jednak świadomość, że nie wszystkie dobra podlegają podziałowi. Przepisy wyróżniają w tym względzie składniki majątku osobistego. Należą do niego np. przedmioty otrzymane w darowiźnie, spadki, rzeczy służące wyłącznie jednej osobie czy nagrody za osiągnięcia osobiste.
W jaki sposób można dokonać podziału majątku?
Rozdzielenie wspólnego dorobku może nastąpić na kilka sposobów. Najprostszą metodą jest umowny podział majątku. Byli małżonkowie ustalają między sobą, kto przejmie poszczególne składniki. Gdy w grę wchodzi nieruchomość, potrzebna jest forma aktu notarialnego. Drugą drogą pozostaje postępowanie sądowe. Organ ten analizuje skład mienia, ustala jego wartość i decyduje o sposobie rozliczenia. Podział majątku może polegać na fizycznym podziale rzeczy, np. działki na 2 części. Innym rozwiązaniem bywa przyznanie jednemu małżonkowi mieszkania z obowiązkiem spłaty drugiej strony. Prawo rodzinne dopuszcza również sprzedaż składników majątku i podział uzyskanej kwoty. Taki scenariusz pojawia się np. gdy byli małżonkowie nie chcą wspólnie utrzymywać domu, albo żadne z nich nie może przejąć kredytu hipotecznego. Dzięki temu podział majątku pozwala ostatecznie zakończyć finansowe relacje po zakończeniu małżeństwa.
Podział majątku według prawa rodzinnego pozwala określić, które składniki wspólnego dorobku przypadają każdemu z małżonków po ustaniu wspólności. Najczęściej jest on przeprowadzany po rozwodzie, separacji lub w wyniku ustanowienia rozdzielności majątkowej. Procedura może odbywać się na drodze porozumienia między stronami albo w sądzie, jeśli zgoda nie jest możliwa.
