Wraz z rozstaniem zmienia się nie tylko sytuacja prawna, lecz także majątkowa rodziny. Dla rodzica, który na co dzień sprawuje opiekę nad dzieckiem, może to oznaczać
konieczność samodzielnego pokrywania większej części wydatków. Wiele osób decyduje się wtedy złożyć pozew o alimenty. Prawnik tłumaczy, jak według prawa rodzinnego ustalana jest ich wysokość i jakie dokumenty należy przedstawić sądowi.
Dlaczego ustalane są alimenty?
Alimenty mają zabezpieczyć potrzeby dziecka albo innego członka rodziny, który nie jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Najczęściej dotyczą dzieci po rozwodzie, separacji lub rozstaniu rodziców. Sąd ustala je po to, aby koszty wychowania nie spadały wyłącznie na jednego opiekuna. Chodzi m.in. o wydatki na jedzenie, ubrania, mieszkanie, szkołę, leczenie czy zajęcia dodatkowe. Prawo rodzinne zakłada, że oboje rodzice powinni uczestniczyć w utrzymaniu dziecka proporcjonalnie do swoich możliwości finansowych i sytuacji życiowej. Alimenty pomagają więc utrzymać dotychczasowy poziom życia dziecka mimo zmian w relacjach rodzinnych. Pozew o alimenty często składany jest równolegle z pozwem rozwodowym albo innymi sprawami rodzinnymi dotyczącymi opieki nad dzieckiem. W części spraw obowiązek alimentacyjny pojawia się także wobec byłego małżonka, np. gdy po rozwodzie jedna ze stron znalazła się w trudnej sytuacji materialnej.
Kto decyduje o wysokości alimentów?
Wysokość alimentów ustala sąd rodzinny, chyba że rodzice wcześniej osiągną porozumienie i podpiszą ugodę. Sędzia analizuje przede wszystkim dwie kwestie. Pierwsza dotyczy potrzeb dziecka, druga możliwości zarobkowych i majątkowych rodzica zobowiązanego do płacenia świadczenia. Nie chodzi wyłącznie o aktualną pensję. Jeżeli ktoś celowo nie pracuje albo ukrywa dochody, sąd może ocenić, ile realnie mógłby zarabiać przy swoich kwalifikacjach i doświadczeniu. Znaczenie mają też codzienne obowiązki wykonywane przez rodzica mieszkającego z dzieckiem. Jeżeli matka samodzielnie organizuje opiekę, odrabia lekcje, jeździ do lekarzy i zajmuje się wychowaniem, sąd uwzględnia taki wkład podczas ustalania alimentów. Dobrym przykładem jest sytuacja, gdy ojciec zarabia 9000 zł miesięcznie, a dziecko uczęszcza do prywatnego przedszkola i regularnie korzysta z rehabilitacji. W takim przypadku alimenty zwykle będą wyższe niż przy standardowych wydatkach.
Jak napisać pozew o alimenty i co do niego dołączyć?
Pozew o alimenty składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka albo pozwanego rodzica. Dokument powinien zawierać dane stron, żądaną kwotę alimentów oraz dokładne uzasadnienie. Samo wskazanie kwoty nie wystarczy. Trzeba pokazać, z czego wynikają wydatki. Pomaga proste wyliczenie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka. Można uwzględnić np. 700 zł za wyżywienie, 250 zł za zajęcia językowe, 180 zł za leki i 400 zł za część kosztów mieszkania. Im bardziej szczegółowe zestawienie, tym łatwiej wykazać realne potrzeby. Do pozwu najczęściej dołącza się akty urodzenia dziecka, rachunki, umowy, zaświadczenia o dochodach oraz dokumenty medyczne. Jeżeli rodzic unika płacenia albo nie interesuje się dzieckiem, takie informacje również można opisać w uzasadnieniu. Po złożeniu dokumentów sąd wyznacza termin rozprawy i przesłuchuje strony. W części spraw już na początku postępowania pojawia się zabezpieczenie alimentów. Oznacza to, że rodzic musi płacić określoną kwotę jeszcze przed wydaniem końcowego wyroku.
Alimenty są ustalane na podstawie potrzeb dziecka oraz możliwości zarobkowych i majątkowych rodziców. W sprawie należy przedłożyć dokumenty potwierdzające wydatki, np. rachunki, faktury, umowy lub dokumentację medyczną. Sąd przy wyliczeniach uwzględnia nie tylko faktyczne zarobki, ale też to, ile rodzic mógłby zarabiać przy swoich kwalifikacjach.
