Negatywne przesłanki rozwodowe to okoliczności, przy których sąd odmówi rozwiązania małżeństwa, choć więzi między stronami faktycznie wygasły. W sprawie analizowane są bowiem także sytuacja domowa, przyczyny rozpadu oraz skutki wyroku dla innych osób. Poniżej wyjaśniam, kiedy sąd może nie zgodzić się na rozstanie.
Co to jest negatywna przesłanka rozwodowa?
Chodzi o okoliczność wskazaną w art. 56 § 2 i § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.), która prowadzi do oddalenia pozwu. Nawet jeśli między małżonkami doszło już do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, wyrok rozwodowy nie zapada automatycznie. Sąd bada również inne kwestie związane z rodziną i skutkami rozstania.
Przesłankę pozytywną, bez której rozwodu w ogóle nie ma, omawiam osobno w tekście o tym, co oznacza rozkład pożycia małżeńskiego.
Kiedy dobro wspólnych małoletnich dzieci wyklucza rozwód?
Rozwód jest niedopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków (art. 56 § 2 k.r.o.). Sąd ocenia, czy rozstanie rodziców nie doprowadzi do poważnych problemów emocjonalnych, zdrowotnych albo wychowawczych. Nie chodzi wyłącznie o przejściowy smutek po rozwodzie.
Znaczenie mają na przykład zaburzenia psychiczne, silne konflikty lojalnościowe czy brak odpowiedniej opieki po rozpadzie domu. Wyobraźmy sobie, że syn choruje przewlekle, wymaga codziennej terapii i źle reaguje na gwałtowne zmiany. Jeżeli rozwód miałby pogorszyć jego stan zdrowia, rozwiązanie małżeństwa może okazać się niedopuszczalne.
Podobnie wygląda sprawa, gdy matka i ojciec prowadzą bardzo agresywny spór i wykorzystują córkę albo syna do wzajemnych oskarżeń. W takich postępowaniach często przeprowadza się dowód z opinii biegłych psychologów i inne dowody dotyczące sytuacji małoletnich.
Kiedy rozwód jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego?
Sąd odmawia rozwodu także wtedy, gdy z innych względów jego orzeczenie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.). Ocena wykracza wtedy poza sam konflikt między małżonkami i obejmuje uczciwość oraz moralne konsekwencje rozstania. Chodzi o rzadkie przypadki, w których rozwód rażąco krzywdziłby drugą stronę.
Przykładem może być ciężka choroba jednego z małżonków, który wymaga stałej opieki. Jeżeli zdrowy partner składa pozew tuż po diagnozie wyłącznie dlatego, że nie chce zajmować się współmałżonkiem, sąd może uznać takie działanie za sprzeczne z tymi zasadami.
Podobna ocena może pojawić się wtedy, gdy wskutek rozstania jedna z osób znalazłaby się w bardzo trudnym położeniu albo groziłby jej brak środków utrzymania. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, bo identyczne okoliczności nie zawsze prowadzą do takich samych wniosków.
Czy małżonek wyłącznie winny może dostać rozwód?
Może, ale tylko wtedy, gdy drugi małżonek wyrazi zgodę albo gdy jego odmowa jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3 k.r.o.). Prawo chroni w ten sposób osobę, która nie odpowiada za rozpad związku. Na czym polega wina i jakie zachowania sąd bierze pod uwagę, opisuję w tekście o tym, czy zdrada, alkoholizm lub porzucenie mają znaczenie.
Przykładem jest sytuacja, w której mąż odchodzi do innej partnerki i po kilku miesiącach składa pozew rozwodowy. Żona nie zgadza się na rozwód, ponieważ nadal chce ratować relację i nie akceptuje zachowania męża. W takim przypadku powództwo może zostać oddalone.
Inaczej bywa, gdy brak zgody wynika wyłącznie z chęci zemsty albo finansowego nacisku. Sąd może wtedy uznać, że taka odmowa narusza zasady współżycia społecznego, i rozwód orzec. Co robić po obu stronach takiego sporu, wyjaśniam w tekście o tym, co, gdy małżonek nie zgadza się na rozwód, a ocenę Twojej sytuacji możesz zlecić w ramach tego, jak wygląda prowadzenie sprawy rozwodowej.
Negatywne przesłanki pozwalają sądowi odmówić rozwiązania małżeństwa mimo jego faktycznego rozpadu. Przy ocenie liczą się dobro wspólnych małoletnich dzieci, zasady współżycia społecznego i to, kto ponosi winę rozkładu.


