Rozwód zamyka etap wspólnego życia, lecz sprawy związane z dorobkiem małżonków wymagają osobnego rozliczenia. Podział majątku wpływa na dalszą sytuację każdej ze stron, dlatego dobrze wiedzieć, jak wygląda taka procedura jeszcze przed rozpoczęciem rozmów lub sprawy sądowej. Warto się tak przygotować, aby uniknąć długotrwałych sporów. Wyjaśniamy, o czym pamiętać przy podziale majątku dorobkowego.
Czym jest majątek dorobkowy?
Majątek dorobkowy to ogół przedmiotów, dochodów i praw nabytych przez oboje małżonków lub jednego z nich w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej. Powstaje on z chwilą zawarcia małżeństwa, chyba że para podpisze intercyzę. Zgodnie z art. 31 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego do tej kategorii zalicza się m.in. wynagrodzenia za pracę, dochody z działalności zarobkowej, oszczędności, mieszkania kupione po ślubie oraz środki odkładane na wybranych rachunkach emerytalnych. Trzeba też wiedzieć, co wchodzi w skład osobistego majątku. Trafiają do niego np. dobra nabyte przed zawarciem małżeństwa, a także rzeczy otrzymane w spadku lub darowiźnie, jeżeli spadkodawca lub darczyńca nie postanowił inaczej. Dzięki temu łatwiej ustalić, które składniki podlegają podziałowi majątku po rozwodzie, a które pozostają własnością jednego z byłych małżonków.
Na jakich zasadach dzieli się majątek dorobkowy?
Punktem wyjścia jest zasada równych udziałów małżonków w majątku wspólnym, wynikająca z art. 43 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. W pierwszej kolejności ustala się, które składniki należą do dorobku. Następnie określa się wartość tych dóbr, co ma duże znaczenie zwłaszcza przy nieruchomościach, samochodach, oszczędnościach, wyposażeniu domu lub firmie prowadzonej przez jedną ze stron. Podział majątku po rozwodzie może nastąpić przez przyznanie konkretnych składników jednemu małżonkowi z obowiązkiem spłaty drugiego, sprzedaż i rozliczenie uzyskanej kwoty lub fizyczne rozdzielenie rzeczy, gdy pozwala na to ich rodzaj.
Jak wygląda postępowanie w sprawie podziału majątku dorobkowego?
Sposób przeprowadzenia procedury zależy głównie od tego, czy byli małżonkowie osiągnęli porozumienie. Zgodne stanowisko pozwala sporządzić umowę. Gdy w skład dorobku wchodzi nieruchomość, konieczne staje się zawarcie aktu notarialnego. Taka droga skraca czas potrzebny na zakończenie spraw majątkowych. Brak zgody prowadzi natomiast do postępowania sądowego. Wniosek o podział majątku po rozwodzie składa się do sądu rejonowego. Następnie organ ustala skład dorobku, analizuje dokumenty, ocenia wartość poszczególnych składników, a w razie potrzeby korzysta z opinii biegłych. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego wydaje rozstrzygnięcie określające sposób podziału oraz ewentualne spłaty.
O czym pamiętać przy podziale majątku dorobkowego?
Rozwód nie przesądza o natychmiastowym podziale majątku dorobkowego, dlatego warto zgromadzić dokumenty potwierdzające nabycie poszczególnych składników oraz źródła finansowania zakupów. Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość żądania ustalenia nierównych udziałów. Takie rozstrzygnięcie ma charakter wyjątkowy i wymaga wykazania ważnych powodów oraz różnego stopnia przyczynienia się do powstania dorobku. Pod uwagę bierze się wysokość zarobków oraz wkład w wychowanie dzieci i prowadzenie gospodarstwa domowego. Znaczenie mają również nakłady poczynione z majątku osobistego, niespłacone zobowiązania związane ze wspólnym mieniem czy sposób korzystania z poszczególnych składników po ustaniu wspólności.
Podział majątku dorobkowego wymaga oddzielenia wspólnego mienia od własności osobistej, a później wyboru formy rozliczenia dopasowanej do rodzaju konkretnych dóbr. Przy rozwodzie warto zgromadzić dowody dotyczące źródeł finansowania, nakładów, niespłaconych zobowiązań oraz ewentualnych podstaw do żądania nierównych udziałów.
