Prawo rodzinne zakłada, że małżeństwo to nie zwykła relacja dwóch niezależnych osób. W trakcie związku mąż i żona podejmują decyzje, które wpływają na ich finanse przez lata i powinni brać za to odpowiedzialność. Gdy wspólny model życia przestaje działać, pojawia się pytanie, kto poniesie ciężar jego finansowych konsekwencji. Adwokat wyjaśnia, czym są alimenty na żonę, męża.
Co oznacza obowiązek alimentacyjny wobec żony lub męża?
Obowiązek alimentacyjny wobec małżonka wynika z prawa rodzinnego i zasady solidarności małżeńskiej. Od zawarcia małżeństwa każda strona powinna dbać o drugą, tak aby oboje partnerzy żyli na podobnej stopie, dzieląc się dostępnymi zasobami. Ciężar codziennych wydatków nie powinien spadać na jedną osobę. Po rozstaniu lub rozwodzie alimenty stają się z kolei formą zabezpieczenia dla strony finansowo słabszej, zwłaszcza gdy przez lata ograniczała ona pracę zawodową, zajmowała się domem i przejęła większą część obowiązków rodzinnych. Wsparcie może polegać na przekazywaniu pieniędzy, a w trakcie małżeństwa sąd bierze pod uwagę także osobiste starania o dom i dzieci. Adwokat od alimentów analizuje w takich sprawach dokumenty finansowe, przebieg małżeństwa oraz okoliczności, które wpływają na zakres ewentualnego świadczenia.
Kiedy trzeba płacić alimenty na żonę, męża?
Roszczenie o wsparcie finansowe może pojawić się jeszcze w czasie małżeństwa albo dopiero po rozwodzie. W każdym z tych przypadków sąd sięga do innej podstawy prawnej.
Alimenty podczas trwania małżeństwa
Podczas trwania małżeństwa jedna osoba może żądać od drugiej pieniędzy na utrzymanie rodziny. Potocznie mówi się wtedy o alimentach na żonę albo męża, choć formalną podstawą takiego roszczenia jest art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, czyli obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Sprawa może pojawić się na przykład wtedy, gdy mąż zarabia i zatrzymuje dochody wyłącznie dla siebie, a żona pokrywa codzienne wydatki z niewielkich środków albo zostaje bez pieniędzy na leczenie i rachunki. Taki sam mechanizm działa w drugą stronę, ponieważ przepisy odnoszą się do obojga małżonków. Sąd sprawdza wtedy, jakie dochody strony osiągają, jakie mogą uzyskać i jak wygląda życie rodziny. Znaczenie ma także wkład niematerialny, zwłaszcza opieka nad dziećmi oraz prowadzenie domu. Żądanie udziału w kosztach utrzymania rodziny może pojawić się jeszcze przed sprawą rozwodową, jeżeli małżeństwo formalnie trwa.
Alimenty na żonę lub męża po rozwodzie
Po rozwodzie podstawą żądania alimentów jest art. 60 KRiO. Treść wyroku rozwodowego ma wtedy duże znaczenie. Jeżeli małżonek domagający się wsparcia nie został uznany za wyłącznie winnego rozpadu pożycia, może żądać świadczenia, gdy znajduje się w niedostatku. Chodzi o sytuację, w której własne dochody nie wystarczają na usprawiedliwione potrzeby, np. leczenie i podstawowe utrzymanie. W takim wariancie obowiązek alimentacyjny wygasa co do zasady po 5 latach od rozwodu, chyba że sąd przedłuży ten termin ze względu na wyjątkowe okoliczności. Natomiast gdy organ uzna jedną osobę za wyłącznie winną rozpadu małżeństwa, małżonek niewinny może domagać się alimentów także wtedy, gdy nie popadł w niedostatek, ale rozwód pogorszył jego sytuację materialną. W takim przypadku przepisy nie przewidują 5-letniego limitu, choć obowiązek może ustać m.in. po zawarciu nowego małżeństwa przez osobę uprawnioną albo po zmianie sytuacji stron.
Jak odwołać się od alimentów na żonę, męża?
Od alimentów może odwołać się osoba, która ma je płacić, jeżeli uważa, że świadczenie zostało zasądzone niesłusznie albo w zbyt wysokiej kwocie. Powodem może być błędna ocena dochodów, pominięcie wydatków zobowiązanego, zawyżenie potrzeb drugiej strony albo nieuwzględnienie jej możliwości zarobkowych. Do czasu uprawomocnienia się wyroku zasądzającego alimenty osoba zobowiązana do płacenia może złożyć wniosek o doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jeśli nie zgadza się z argumentami sądu, może zaskarżyć wyrok w zakresie samego obowiązku płacenia albo wysokości alimentów. W apelacji należy wskazać konkretne zarzuty, na przykład błędną ocenę możliwości zarobkowych, nieuwzględnienie kosztów utrzymania albo przyjęcie zawyżonych potrzeb osoby uprawnionej. Gdy wyrok jest już prawomocny, nie składa się apelacji, lecz pozew o obniżenie alimentów albo uchylenie obowiązku alimentacyjnego. Podstawą takiego żądania powinna być zmiana sytuacji stron, np. obniżenie dochodów, choroba lub poprawa położenia finansowego osoby otrzymującej świadczenie.
Alimenty na żonę lub męża po rozwodzie to kwota, której przyznanie zależy od przesłanek wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Dla sądu ważna jest sytuacja finansowa stron, potrzeby osoby uprawnionej oraz możliwości zobowiązanego. Ustalony obowiązek można kwestionować poprzez odwołanie się zgodnie z procedurą.
