Po rozwodzie byli małżonkowie nadal muszą ustalić, komu przypadną wspólne nieruchomości, samochody lub oszczędności. Pochopna zgoda na wycenę nieruchomości albo przejęcie kredytu bez stanowiska banku może obciążyć jedną ze stron na wiele lat. Kolejność podejmowanych działań może także przesądzić o czasie postępowania. Jak przejść przez podział majątku w 6 krokach?
1. Ustalenie, co wchodzi w skład majątku wspólnego
Najpierw trzeba ustalić, jakie składniki należały do dobytku w dniu ustania wspólności. Podział majątku po rozwodzie wymaga uwzględnienia również rzeczy i środków zapisanych wyłącznie na jednego z małżonków, jeżeli zostały nabyte w czasie trwania małżeństwa. Dlatego należy przejrzeć księgi wieczyste, umowy, wyciągi bankowe oraz dokumenty dotyczące udziałów w spółkach i oszczędności emerytalnych. Trzeba także ustalić majątek osobisty każdego z małżonków, np. rzeczy nabyte przed ślubem, odziedziczone lub otrzymane w darowiźnie. Nie oznacza to jednak, że można je całkowicie pominąć. Jeżeli remont mieszkania należącego do jednego małżonka został opłacony ze wspólnych pieniędzy, przy podziale można rozliczyć ten nakład, choć sam lokal nie podlega podziałowi.
2. Sprawdzenie możliwości polubownego podziału majątku
Polubowny podział majątku jest możliwy, gdy byli małżonkowie zgodnie określą skład i wartość dobytku oraz sposób rozliczenia. Umowa powinna wskazywać, komu przypadną mieszkanie, samochód i oszczędności, a także określać wysokość oraz termin spłat. Przed podpisaniem ugody trzeba potwierdzić wartość wszystkich składników majątku i zebrać dokumenty potrzebne do ich sprawdzenia. Jeśli dom ma przypaść jednemu z małżonków, przyjęcie wartości 800 zamiast 900 tysięcy złotych obniży spłatę należną drugiej stronie o 50 tysięcy złotych. Podobne ryzyko powstaje, gdy były małżonek nie udostępnia wyciągów bankowych lub dokumentów finansowych firmy. Bez tych danych nie można sprawdzić, czy ugoda obejmuje cały majątek i prawidłowo ustalone kwoty.
3. Przygotowanie do sądowego podziału majątku
Jeżeli byli małżonkowie nie uzgodnią warunków podziału, we wniosku trzeba wymienić składniki majątku, podać ich szacunkową wartość i zaproponować, komu mają przypaść. Osoba żądająca rozliczenia nakładów powinna przedstawić faktury i potwierdzenia przelewów oraz wykazać, z jakich pieniędzy pokryła wydatki. Jeśli strony podają różne wartości nieruchomości lub przedsiębiorstwa, sąd może powołać biegłego. Jest to dodatkowy koszt i zwykle wydłuża postępowanie. Adwokat rozwodowy może sprawdzić zgromadzone dowody i oddzielić kwestie sporne od tych, które byli małżonkowie są gotowi przedstawić we wspólnym stanowisku.
4. Ustalenie równych lub nierównych udziałów w majątku
Po ustaniu wspólności przyjmuje się, że udziały obojga małżonków są równe. Sama różnica w zarobkach nie uzasadnia podziału w proporcji 70 do 30. Jeżeli jedna osoba pracowała zawodowo, a druga zajmowała się dziećmi i prowadziła dom, sąd uwzględni obie formy przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Zestawienie wynagrodzeń nie wystarczy więc do wykazania, że jednej stronie należy się większa część majątku. Osoba żądająca nierównych udziałów musi wykazać ważne powody oraz różny stopień przyczynienia się małżonków do powstania majątku. Podstawą może być wieloletnie uchylanie się od pracy mimo takiej możliwości, połączone z trwonieniem wspólnych pieniędzy lub przeznaczaniem dochodów wyłącznie na własne potrzeby. Sam konflikt między małżonkami ani rozwód z orzeczeniem o winie nie zmieniają proporcji podziału. Zachowanie ustalone w sprawie rozwodowej może mieć znaczenie dopiero wtedy, gdy wpłynęło również na gromadzenie lub zachowanie wspólnego majątku.
5. Rozliczenie kredytów i pozostałych zobowiązań
Przyznanie mieszkania jednemu małżonkowi nie zmienia umowy kredytowej. Jeśli podpisali ją oboje, bank może żądać rat od każdego, choć właścicielem lokalu została jedna osoba. Zapis w ugodzie, że kredyt spłaca właściciel, nie zwalnia drugiego kredytobiorcy z długu wobec banku. Przed przejęciem mieszkania trzeba ustalić, czy bank zgodzi się zwolnić drugiego kredytobiorcę. Może to wymagać aneksu lub refinansowania. Jeżeli po ustaniu wspólności jeden z byłych małżonków sam spłacał raty wspólnego kredytu, może żądać rozliczenia wpłat dokonanych do dnia podziału majątku. Powinien przedstawić historię spłaty kredytu oraz wyciągi z rachunku, z którego regulował raty.
6. Formalne zakończenie podziału majątku
Jeżeli byli małżonkowie osiągnęli porozumienie, warunki podziału zapisują w umowie, a w przypadku nieruchomości w akcie notarialnym. W sprawie sądowej podstawą rozliczeń jest prawomocne postanowienie. Dokument powinien dokładnie wskazywać, komu przypada mieszkanie, samochód lub oszczędności. Jeśli spłatę rozłożono na raty, trzeba podać wysokość i termin zapłaty każdej płatności. Podpisanie umowy lub uprawomocnienie się orzeczenia nie oznacza jeszcze zakończenia wszystkich formalności. Trzeba jeszcze wydać rzeczy, przerejestrować pojazd, złożyć wniosek o zmianę wpisu w księdze wieczystej i wykonać przelewy.
Nie każdy podział majątku wymaga postępowania sądowego, ale każdą propozycję trzeba dokładnie przeanalizować przed jej zaakceptowaniem. Po podpisaniu umowy zmiana niekorzystnych ustaleń może być znacznie trudniejsza. Skonsultuj z prawnikiem dokumenty i plan rozliczenia, zanim zdecydujesz, czy zawrzeć ugodę, czy skierować sprawę do sądu.
