Zaprzeczenie ojcostwa zmienia sytuację prawną mężczyzny uznanego za ojca dziecka. Po zakończeniu postępowania pojawiają się pytania dotyczące dalszego obowiązywania alimentów. Osoby, wobec których wniesiono wcześniej pozew o alimenty, powinny wiedzieć, kiedy obowiązek alimentacyjny ustaje i jak sądy oceniają alimenty zapłacone przed prawomocnym zakończeniem sprawy.
Czy wyrok o zaprzeczeniu ojcostwa kończy obowiązek alimentacyjny?
Prawomocne zaprzeczenie ojcostwa nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku płacenia świadczeń na rzecz dziecka. Jeżeli zostały ustalone na podstawie wcześniejszego orzeczenia wydanego po wniesieniu pozwu o alimenty, konieczne jest wystąpienie do sądu z odpowiednim żądaniem. Sam wyrok o zaprzeczeniu ojcostwa nie uchyla wcześniejszego orzeczenia alimentacyjnego ani nie pozbawia go wykonalności. Dopóki nie zapadnie rozstrzygnięcie, wcześniejszy wyrok pozostaje wykonalny. Z tego powodu po zakończeniu sprawy o zaprzeczenie ojcostwa nie należy zwlekać z podjęciem dalszych działań przed sądem.
Kiedy po zaprzeczeniu ojcostwa ustaje obowiązek alimentacyjny?
Do chwili prawomocnego wyroku o zaprzeczeniu ojcostwa mężczyzna nadal jest traktowany przez prawo jako ojciec dziecka. Oznacza to, że obowiązek alimentacyjny istnieje i może być egzekwowany, a sam wynik prywatnego badania DNA nie zmienia sytuacji prawnej. Przykładowo mężczyzna, który otrzymał wynik wykluczający pokrewieństwo, nie powinien samodzielnie przerywać płatności. Po prawomocnym zaprzeczeniu ojcostwa moment ustania obowiązku zależy więc od treści kolejnego orzeczenia sądu oraz od tego, czy alimenty były już zasądzone, egzekwowane albo dochodzone w osobnym postępowaniu. Dopiero uzyskanie odpowiedniego rozstrzygnięcia pozwala bezpiecznie zakończyć płatności i ograniczyć ryzyko narastania zaległości.
Czy można odzyskać wcześniej zapłacone alimenty?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby, które wygrały sprawę o zaprzeczenie ojcostwa. Utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje, że alimenty zapłacone w okresie obowiązywania domniemania ojcostwa były świadczeniami należnymi. Oznacza to, że co do zasady nie podlegają zwrotowi, tylko dlatego, że później zapadł wyrok zaprzeczający ojcostwu. Sąd uznaje, że w tamtym czasie istniała podstawa prawna do ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Inaczej wygląda sytuacja dotycząca świadczeń przyszłych albo jeszcze niewyegzekwowanych. W ich przypadku możliwe jest dochodzenie ustalenia, że dalszy obowiązek alimentacyjny już nie istnieje.
Co zrobić po prawomocnym zaprzeczeniu ojcostwa?
Po uzyskaniu prawomocnego wyroku o zaprzeczeniu ojcostwa należy przeanalizować wszystkie wcześniejsze orzeczenia dotyczące alimentów oraz sprawdzić, czy nie toczy się egzekucja komornicza. W razie potrzeby składa się pozew o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego albo inne pismo procesowe odpowiednie do stanu sprawy. Dobrze przygotowany wniosek powinien zawierać prawomocny wyrok zaprzeczający ojcostwu oraz wskazywać, od jakiego momentu zobowiązanie powinno ustać. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny, ponieważ wpływ mają między innymi sposób ustalenia ojcostwa, wcześniejsze wyroki oraz etap prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Szybka reakcja ogranicza ryzyko dalszego naliczania należności i dodatkowych kosztów.
Prawne zaprzeczenie ojcostwa nie zwalnia automatycznie z obowiązku alimentacyjnego. Należy wystąpić do sądu z żądaniem jego uchylenia albo ustalenia wygaśnięcia obowiązku. Wcześniej zapłacone alimenty co do zasady nie podlegają zwrotowi.
