Starasz się o alimenty, ale ojciec przedsiębiorca zasłania się źle prosperującą firmą? Dochody z działalności gospodarczej bywają trudniejsze do uchwycenia niż stała pensja z etatu, zwłaszcza gdy wpływy zmieniają się w kolejnych miesiącach. Wtedy pojawia się pytanie, jakie dane rzeczywiście oddają sytuację finansową właściciela firmy. Podpowiadamy, jak ustala się wysokość alimentów przedsiębiorcy.
Czy dochód wykazany w PIT wystarczy do ustalenia alimentów?
Roczne zeznanie podatkowe PIT pokazuje dochód po uwzględnieniu przychodów, kosztów ich uzyskania i przewidzianych przepisami odliczeń. Taki dokument to dla sądu dobry punkt wyjścia do analizy sytuacji finansowej, ale jednak nie pokazuje on w pełni, jak firma funkcjonuje w praktyce. Tymczasem, zgodnie z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, przy ustalaniu alimentów, organ musi ocenić, jaki potencjał zarobkowy ma przedsiębiorca. Trzeba więc przeanalizować także inne dokumenty, np. KPiR, ewidencję przychodów, wyciągi bankowe, faktury czy sprawozdania finansowe. Ponadto sprawdza się też np. przepływ środków na kontach, wydatki, terminy płatności od kontrahentów. Dopiero taki szerszy obraz lepiej odzwierciedla sytuację ekonomiczną przedsiębiorcy. Należy sobie też zdawać sprawę, że sąd bierze pod uwagę także to, jakie dochody przedsiębiorca mógłby realnie osiągać, wykorzystując swoje doświadczenie i kwalifikacje.
Jak sąd ocenia koszty prowadzenia działalności gospodarczej?
Przy ustalaniu wysokości alimentów przedsiębiorcy sąd sprawdza wydatki oraz rzeczywisty ich związek z prowadzoną działalnością. Do stałych obciążeń mogą należeć np. czynsz za lokal czy wynagrodzenia pracowników, które regularnie pomniejszają środki pozostające w firmie. W odniesieniu do leasingu znaczenie ma przede wszystkim jego przedmiot oraz to, czy finansowany samochód, wózek widłowy lub komputer są wykorzystywane w działalności i służą osiąganiu przychodów. Organ przygląda się też inwestycjom, bo wprawdzie jednorazowy większy wydatek uszczupla budżet w danym miesiącu, ale w kolejnych okresach przekłada się nieraz na wyższe zyski. Adwokat w sprawie o alimenty może przygotować wniosek, aby sąd zobowiązał przedsiębiorcę do przedstawienia dokumentów potrzebnych do ustalenia jego sytuacji finansowej.
Jak nieregularne dochody przedsiębiorcy wpływają na wysokość alimentów?
Przedsiębiorca nie może tłumaczyć braku środków na alimenty wyłącznie tym, że jego dochody są nieregularne. W działalności sezonowej wynik z jednego miesiąca łatwo zniekształca obraz finansów firmy. Przykładowo osoba zajmująca się usługami ogrodniczymi osiąga największe przychody wiosną i latem, a właściciel pensjonatu nad morzem głównie w sezonie wakacyjnym. Sąd może więc sięgnąć do danych z kilku lub kilkunastu miesięcy i sprawdzić, czy podobny rytm powtarzał się także wcześniej. Pomocne są wtedy umowy z kontrahentami, faktury, zestawienia sprzedaży oraz wyciągi z rachunków, które pokazują, kiedy firma rzeczywiście zarabia najwięcej. Przedsiębiorca powinien więc pokazać, jak rozkładają się wpływy w całym cyklu działalności i czy część wysokich przychodów z sezonu służy pokryciu kosztów oraz utrzymaniu płynności w miesiącach słabszych.
Czy majątek przedsiębiorcy ma znaczenie przy ustaleniu alimentów?
Majątek przedsiębiorcy uzupełnia obraz jego sytuacji ekonomicznej. Art. 135 § 1 KRO wskazuje także na możliwości majątkowe zobowiązanego. W kontekście ustalania wysokości alimentów znaczenie mogą mieć nieruchomości, oszczędności, papiery wartościowe, udziały oraz inne składniki przedstawiające realną wartość. Sąd porównuje deklarowane dochody z wydatkami i poziomem życia, jeżeli materiał dowodowy pokazuje wyraźną rozbieżność między nimi.
Wysokość alimentów przedsiębiorcy ustala się na podstawie jego realnych możliwości finansowych, a nie wyłącznie wyniku wykazanego w rocznym zeznaniu podatkowym. Sąd bierze pod uwagę sposób funkcjonowania firmy, charakter ponoszonych kosztów i zmienność dochodów. Dzięki temu świadczenie może odpowiadać rzeczywistej sytuacji zobowiązanego.
