Obowiązek alimentacyjny nie wygasa automatycznie wraz z osiągnięciem przez dziecko pełnoletności. Aby bezpiecznie zaprzestać płatności wynikających z wyroku lub ugody, zwykle konieczne jest złożenie pozwu o uchylenie alimentów. Wiele osób zastanawia się, jakie przesłanki muszą wystąpić, aby można było to zrobić. Wyjaśniamy, kiedy możliwe jest uchylenie alimentów.
Na czym polega uchylenie alimentów?
Uchylenie alimentów oznacza zakończenie obowiązku dalszego płacenia świadczeń na rzecz osoby uprawnionej. Nie następuje ono automatycznie po ukończeniu przez dziecko 18 lat. Polski system prawny nie przewiduje granicy wieku, po której obowiązek alimentacyjny wygasa z mocy prawa. Rodzic, który uważa, że dalsze płacenie alimentów nie jest już uzasadnione, musi wystąpić do sądu z odpowiednim pozwem i wykazać zmianę okoliczności. Sąd analizuje sytuację obu stron oraz sprawdza, czy dziecko nadal wymaga wsparcia finansowego. Często sprawy tego typu pojawiają się po zakończeniu edukacji przez dziecko albo po podjęciu przez nie stałej pracy. Podobnie jak pozew o alimenty służy ustaleniu obowiązku świadczeń, tak pozew o uchylenie alimentów ma na celu wykazanie, że obowiązek ten powinien zostać zakończony. W postępowaniu liczą się konkretne dowody, takie jak umowa o pracę dziecka, dokumenty potwierdzające dochody czy informacje dotyczące jego sytuacji życiowej.
Kiedy możliwe jest uchylenie alimentów?
Najczęściej uchylenie alimentów staje się możliwe wtedy, gdy pełnoletnie dziecko osiągnęło samodzielność finansową. Chodzi o sytuację, w której jest w stanie samodzielnie pokrywać koszty utrzymania z własnych dochodów lub majątku. Przykładem może być osoba, która ukończyła studia, podjęła stałe zatrudnienie i uzyskuje wynagrodzenie pozwalające na opłacenie mieszkania, rachunków oraz codziennych wydatków. Inną przesłanką może być brak starań dziecka zmierzających do usamodzielnienia się. Jeżeli pełnoletnia osoba nie kontynuuje nauki, nie szuka pracy i nie podejmuje działań prowadzących do uzyskania własnych dochodów, sąd może uznać dalsze alimentowanie za nieuzasadnione. Znaczenie ma również sytuacja rodzica. Przepisy dopuszczają możliwość uchylenia alimentów, gdy ich dalsze płacenie wiązałoby się z nadmiernym obciążeniem finansowym zobowiązanego. Nie oznacza to jednak, że każda trudniejsza sytuacja materialna prowadzi do zakończenia obowiązku alimentacyjnego. Każdorazowo konieczna jest ocena całokształtu okoliczności sprawy. Nadal zdarzają się sytuacje, w których pełnoletnie dziecko otrzymuje alimenty. Dzieje się tak między innymi wtedy, gdy studiuje, zmaga się z chorobą lub niepełnosprawnością albo z innych obiektywnych przyczyn nie może samodzielnie się utrzymać.
Czemu służy uchylenie alimentów?
Celem uchylenia alimentów jest dostosowanie wcześniejszego orzeczenia sądu do aktualnej sytuacji życiowej stron. Alimenty mają zapewniać środki utrzymania osobie, która nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Jeżeli przyczyna uzasadniająca ich wypłatę przestaje istnieć, rodzic może domagać się zmiany wcześniejszego wyroku. Postępowanie nie służy unikaniu odpowiedzialności wobec dziecka, lecz ustaleniu, czy obowiązek alimentacyjny nadal spełnia swoją funkcję. Sąd porównuje okoliczności istniejące w chwili wydania poprzedniego wyroku z sytuacją obecną i bada, czy doszło do trwałej zmiany stosunków. W tym celu analizowane są między innymi dochody, wykształcenie, aktywność zawodowa, stan zdrowia oraz możliwości zarobkowe stron. Niekiedy pomocne okazują się dokumenty z uczelni, zaświadczenia o zatrudnieniu, zeznania świadków czy dane dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli materiał dowodowy potwierdzi, że dziecko jest już samodzielne finansowo albo dalsze alimentowanie nie znajduje uzasadnienia, sąd może uchylić obowiązek alimentacyjny.
Uchylenie alimentów jest możliwe, gdy dziecko osiągnie samodzielność finansową i jest w stanie utrzymywać się samodzielnie. Może również nastąpić wtedy, gdy pełnoletnie dziecko nie podejmuje nauki ani pracy oraz nie wykazuje starań zmierzających do usamodzielnienia się.
