Niejasne zasady zmiany oprocentowania i opłat mogą prowadzić do sankcji kredytu darmowego. Prawomocny wyrok na korzyść naszego Klienta.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w wyroku z 29 czerwca 2026 r. zmienił wyrok sądu I instancji i zastosował wobec banku sankcję kredytu darmowego. W rezultacie nasz Klient zobowiązany jest do spłaty wyłącznie kapitału kredytu – bez odsetek i innych kosztów. Ponadto Sąd zasądził od banku na jego rzecz kwotę ponad 40 000 zł. Wyrok jest prawomocny.
Dlaczego Sąd zastosował sankcję kredytu darmowego?
To kolejne korzystne rozstrzygnięcie uzyskane przez naszą Kancelarię w sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego. Tym razem podstawą zastosowania sankcji były przede wszystkim nieprawidłowe i nieprzejrzyste postanowienia dotyczące zmiany opłat oraz oprocentowania kredytu.
Co było nieprawidłowe w zasadach zmiany opłat i prowizji?
W analizowanej umowie bank przewidział możliwość zmiany opłat i prowizji w przypadku wystąpienia szeregu okoliczności. Odwoływał się m.in. do szeroko rozumianych zmian systemu prawnego, praktyk sektora bankowego, a także zmian cen energii elektrycznej czy usług komunikacyjnych.
Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że znaczna część tych przesłanek dotyczyła okoliczności, których konsument nie był w stanie samodzielnie zweryfikować. Co więcej, umowa nie określała górnej granicy wzrostu opłat ani częstotliwości, z jaką mogły one ulegać zmianie.
W konsekwencji konsument, zawierając umowę, nie był w stanie ustalić, jakie opłaty może ponieść w przyszłości w związku z jej wykonywaniem.
Zdaniem Sądu taki sposób ukształtowania umowy prowadził do istotnego naruszenia równowagi kontraktowej. Samo przyznanie konsumentowi możliwości wypowiedzenia umowy nie usuwało tego problemu.
Sąd w tym zakresie odwołał się do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 13 lutego 2025 r. w sprawie C-472/23 (Lexitor). TSUE wskazał w nim, że sposób określenia przesłanek zmiany opłat może naruszać obowiązek informacyjny kredytodawcy, jeżeli właściwie poinformowany konsument nie jest w stanie zweryfikować wystąpienia tych przesłanek ani ich wpływu na wysokość opłat, a tym samym nie może ocenić zakresu swojego zobowiązania.
Dlaczego klauzula zmiennego oprocentowania również została zakwestionowana?
Jeszcze większe wątpliwości Sądu wzbudziła klauzula zmiennego oprocentowania. Stanowiła ona niezależną podstawę zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Sąd zwrócił uwagę, że konstrukcja umowy nie pozwalała konsumentowi zweryfikować, czy zmiana oprocentowania w trakcie trwania umowy następowała zgodnie z zasadami określonymi w umowie, a tym samym – czy wysokość jego zobowiązania była ustalana w sposób, na jaki zgodził się przy zawieraniu kredytu.
W umowie bank wskazał nominalną wysokość oprocentowania obowiązującą w dniu zawarcia umowy, ale nie wyjaśnił, w jaki sposób została ona ustalona. Jednocześnie umowa przewidywała zmianę oprocentowania w przypadku zmiany wskaźnika WIBOR o określoną wartość. Problem polegał jednak na tym, że konsument nie był w stanie samodzielnie ustalić, kiedy przesłanka zmiany oprocentowania zostanie spełniona. Nie znał bowiem wszystkich elementów, które pozwalały na zweryfikowanie zasad ustalenia oprocentowania, w szczególności wartości wskaźnika przyjętej jako punkt odniesienia.
W efekcie konsument nie miał możliwości sprawdzenia, czy zmiana oprocentowania w trakcie wykonywania umowy rzeczywiście nastąpiła zgodnie z jej postanowieniami.
Skutek? Kredyt bez odsetek i innych kosztów
Stwierdzone przez Sąd naruszenia doprowadziły do zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, czyli sankcji kredytu darmowego.
W praktyce oznacza to, że nasz Klient ma obowiązek zwrócić bankowi wyłącznie kapitał kredytu. Nie jest natomiast zobowiązany do ponoszenia odsetek ani innych kosztów kredytu objętych sankcją. Ponieważ kredyt nadal jest spłacany, zastosowanie sankcji oznacza również, że dalsza spłata obejmuje wyłącznie pozostały do zwrotu kapitał.
Co ten wyrok oznacza dla kredytobiorców?
Sprawa pokazuje, że analiza umowy kredytowej nie powinna ograniczać się wyłącznie do kwestii kredytowanych kosztów czy prawidłowego określenia całkowitej kwoty kredytu.
Warto zwrócić uwagę również na to, czy umowa w sposób jasny i możliwy do zweryfikowania określa zasady zmiany opłat, prowizji oraz oprocentowania.
Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy pokazuje, że również pozornie techniczne postanowienia dotyczące zmiany oprocentowania czy opłat mogą mieć istotne znaczenie dla sytuacji finansowej kredytobiorcy.
W naszej Kancelarii analizujemy umowy kredytów konsumenckich pod kątem naruszeń obowiązków informacyjnych banku oraz możliwości zastosowania sankcji kredytu darmowego. W przypadku stwierdzenia podstaw do zastosowania sankcji pomagamy również w dochodzeniu od banku zwrotu nienależnie pobranych odsetek i kosztów.
